علیرضا اسپهبد درگذشت

(1385-1330 خورشیدی)

علیرضا اسپهبد، نقاش انسان گرا و ستایشگر آزادی در تهران برای همیشه خاموش شد. او با وجود خلق آثار بزرگی که بی گمان در تاریخ هنر ایران بر صدر می نشیند، هنرش دز همة این سال ها سانسور شد. در سه دهة گذشته تنها یکی دو بار به او اجازة برگزاری نمایشگاه داده شد. هرگز برای تدریس در دانشگاه از او دعوت نشد و در سه سال اخیر از فرط سانسور و تنهایی به غم غریبی دچار شد. غمی که سرانجام نقاش بزرگ آزادی را در پنجاه و هفت سالگی با مرگ پیوند داد.

علیرضا اسپهبد متولد 22 آذر 1330 در تهران بود. او تحصیلات خود را در هنرستان هنرهای زیبای پسران در سال 1350 به پایان برد و پس از آن به تحصیل در رشتة گرافیک دانشکدة هنرهای تزیینی تهران مشغول و در سال 1354 فارغ التحصیل شد و از دانشگاه گلداسمیت لندن درجة فوق لیسانس هنر دریافت کرد.

برگزاری نمایشگاه هایی از نقاشی هایش با عنوان «کلاغ ها» در سال 1354، نام علیرضا اسپهبد را به عنوان یک نقاش مدرن و صاحب سبک تثبیت کرد، زمانی که هنوز 24 سال بیشتر نداشت.

اسپهبد فعالیت مطبوعاتی خود را از مجلة تماشا و در دوران دانشجویی آغاز کرد و پس از آن در سال 1357 که برای تحصیل در لندن حضور داشت به جمع همکاران مجلة ایرانشهر به سردبیری احمد شاملو پیوست که در آن هنگام در لندن منتشر می شد. پس از بازگشت به ایران به دعوت احمد شاملو به عنوان طراح و گرافیست کتاب جمعه از فروردین 1358 تا هنگام توقیف کتاب جمعه با او همکاری کرد.

پس از آن در سال های دهة شصت اسپهبد علاوه بر طراحی برخی از مجلات به نقاشی نیز پرداخت. تصاویر برخی از نقاشی های او در آن دهه بر روی جلد مجلاتی چون آدینه، ایران فردا، صنعت حمل و نقل و برخی دیگر از ماهنامه های فرهنگی منتشر می شد.

اسپهبد در همین سال ها بود که برخی از آثار بی همتایش چون «تیرباران شده» را خلق کرد، نقاشی حیرت انگیزی که در آن مردی نیم انسان – نیم اسب در حال گریستن در دستمالی سفید و خونچکان است. این نقاشی از جمله آثار شاخص هنری است که به یاد اعدام های سال 67 و همة آزادی خواهان اعدام شده خلق شده است. غیر از این اسپهبد یکی از معدود نقاشان ایرانی است که آثار به هم پیوسته ای را نیز خلق کرده، که مجموعة «کلاغ ها» از جملة همین آثار است. علیرضا اسپهبد در تمام این سال ها در گاری کوچکش در خیابان دولت تهران و بعد از آن در خانه اش به نقاشی و خلق آثاری مشغول بود که بی گمان در تاریخ هنر معاصر ایران و جهان جایگاه شایسته ای خواهد داشت.

مرگ ناگهانی علیرضا اسپهبد در پنجاه و پنج سالگی جامعة هنری ایران را با بهت مواجه کرده است. محمود دولت آبادی، در واکنش به مرگ اسپهبد در گفت و گویی با خبرنگار ایسنا گفت: «شاید او یکی از معدود نقاش هایی بود که با ادبیات بیشتر سروکار داشت. یادش گرامی باد.

                   

                                                    برگرفته از نوشتة شهرام رفیع زاده در سایت ایران امروز